Lüpu (amtlich Leutwil) isch es Dorf und e Gmeind im Bezirk Chulm im Kanton Aargau.

Lüpu
Wappe vo Lüpu
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Chulmw
BFS-Nr.: 4138i1f3f4
Poschtleitzahl: 5725
Koordinate: 655586 / 24008847.309338.17373612Koordinate 47° 18′ 34″ N, 8° 10′ 25″ O; CH1903: 655586 / 240088
Höchi: 612 m ü. M.
Flächi: 3.75 km²
Iiwohner: 765 (31. Dezämber 2018)[1]
Website: www.leutwil.ch
Leutwil

Leutwil

Charte
HallwilerseeBaldeggerseeKanton LozärnKanton SoledurnBezirk AarauBezirk BrämgarteBezirk MuriBezirk LänzburgBezirk ZofigeBeinwil am SeeBirrwilBurg AGDürrenäschGontenschwilHolzikenLeimbach AGLeutwilMänzikeOberkulmRinechSchlossruedSchmidruedSchöftlandTüfetalUnterkulmZetzwilCharte vo Lüpu
Iber des Bild
w

GeografyBearbeite

S Dorf lyt ufere breite Gländterrasse am Bärgrügge zwüschem Seetaal und em Hombärg. Uf dr Höchi obe sind d Egg und d Wandflue. Die zwöi Bech, wo d Hochebeni entwässered, flüssed in Hallwilersee.

D Nochbergmeinde vo Lüpu sind Dürrenäsch, Boniswil, Birrwil und Zezbu.

D Flechi vom Gmeindsgebiet betreit 357 Hektaare, vo dene het’s uf 145 Hektare Wald, und s Dorf isch uf 43 Hektaare.

Z Lüpu gets luut de 2015 erhobene Statistik vo de Unternähmensstruktur (STATENT) öppe 200 Arbetsplätz, devo 24 Prozänt i de Landwertschaft, 38 Prozänt i de Induschtri ond 38 Prozänt im Dienschtleischtigssektor. Di meischte Erwerbstätige schaffe i de grössere Ort vo de Umgäbig oder i de Region Aarau/Länzbrg.

S Dorf liit abseits vo de Hauptverchehrsachse, esch aber guet dor Näbestrosse met em Wynetal ond em Seetal verbonde. D Buslinie 395 vo de Gsellschaft Regionalbus Lenzburg erschlüsst Lüpu nach Teufethal ond rechtig Seenge-Seon-Länzbrg.

GschichtBearbeite

S Dorf isch ane 1273 s erschte Mol erwäänt worde als Lutwile. 1415 händ d Eidgnosse de Aargau eroberet, sid denn het s Dorf zom Untertanegebiet vo Bärn ghört. 1528 esch s Dorf reformiert worde.

Sit do wo d Franzose 1789 d Schwiiz ignoh händ, ghört Lüpu zom Kanton Aargau.

S Dorfwappe het "in Blau e wissi Glogge". Das Wappebild isch im 18. Johrhundert wägere Fähldütig vom Ortsname entstande, wo mer gmeint het, das de Name vo "lüüte" chont.[2]

BevölkerigBearbeite

Jahr 1653 1850 1900 1930 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010
Einwohner 225 790 599 563 533 521 584 509 562 662 743

Am 31. Dezämber 2018 händ 765 Lüüt z Lüpu gwohnt, devo send acht Prozänt Ussländer.

2015 händ sich 53 Prozänt als reformiert ond 14 Prozänt als katholisch bezeichnet. Die räschtliche 333 send konfessionslos oder schlüsse sech anere andere Glaubensrechtig aa.

Politik ond InstituzioneBearbeite

D Gmeindsversammlig beldet d Legislativgwalt, de föifchöpfigi Gmeindrot d Exekutivgwalt.

För Rächtsstritigkeite esch s Bezirksgricht z Chulm zuständig. Lüpu ghört zom Fredensrichterchreis IX (Underchulm).

I de Gmeind het’s en Chindergarte ond en Primarschuel. Di ganz Oberstufe (Realschuel, Sekundarschuel ond Bezirksschuel) bsueche d Schüeler und Schüelerinne vo Lüpu z Seenge. Di beide nöchstglegnige Kantonsschuele (Gymnasie) send die Neui Kantonsschuel ond di Alti Kantonsschuel, beidi send z Aarau.

LiteraturBearbeite

Hans Walti: Leutwil In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.

WeblinkBearbeite

FuessnooteBearbeite

  1. Bevölkerungsbestand nach Gemeinde, Nationalität und Geschlecht, per 31. Dezember 2018 vo Statistik Aargau uf ag.ch abgruefen am 27. März 2019
  2. Joseph Galliker, Marcel Giger: Gemeindewappen des Kantons Aargau. Lehrmittelverlag des Kantons Aargau, Buchs 2004, ISBN 3-906738-07-8, S. 203.