Hauptmenü ufmache

Balge isch e politischi Gmaind im Waalkrais Rintl vom Kanton San Galle. D Gmaind hät zwo Ortstail, nämmli Balge und Heerbrugg.

Balgach
Wappe vo Balgach
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: St. Galle (SG)
Wahlchrais: Waalkrais Rhintlw
BFS-Nr.: 3232i1f3f4
Poschtleitzahl: 9436
UN/LOCODE: CH BAL (Balgach)
CH HEE (Heerbrugg)
Koordinate: 763140 / 25215647.4000049.599996404Koordinate 47° 24′ 0″ N, 9° 36′ 0″ O; CH1903: 763140 / 252156
Höchi: 404 m ü. M.
Flächi: 6,52 km²
Iiwohner: 4650 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: www.balgach.ch
Charte
BodeseeWichastoaSämtiserseeSeealpseeFääleseeRütiweierWenigerweierSchlossweierLiechtastaaÖschtrychKanton Appezäll UsseroodeKanton Appezöll InneroodeKanton Appezöll InneroodeKanton Appezöll InneroodeKanton ThurgauKanton ThurgauWaalchrais SanggaleWaalchrais RorschachWaalkrais WärdabärgWaalkrais SargaaserlandAltstettaAltstettaAu SGBalgaBärnigTippilzouAichbärgMarpaOberrietRäbstaRhineggRüthiSammagreataWitnouCharte vo Balgach
Iber des Bild
ww

GeografiiBearbeite

Wämmer vo Sammagreata uf Altstetta fahrt, so merkt ma vo luter Hüüser kumm, wo Balge aafangt oder ufhöört. Fahrt ma vom Rhii här dor s Riet uf Balge zua, so kunnt ma ana paar Sidliga (landwertschaftligi Betrieb) verbii. Chorz vor da Bahnlini häts nördlich vo da Rietschtrooss a Mehrzwäck- und a Sporthalla, a Hallabaad und o a Sportalaag im Fraia. Uf da Südsita isch d Induschtrii Wäga (Wegen). Di ander Induschtrii-Zoona ischt im Ortstail Heerbrugg, wo au d Laica schtoht. Oberhalb vom Doarf häts bis zum Wald ufi nomol landwertschaftlich gnutzts Gebiat, döt häts vil Räba.

NameBearbeite

Dä früeschti Beleg vom Ortsname findt ma 890/891, damols als 'Palgaa'.

 
Schpruch ame Huus öber d Redlichkait und s Wärcha
 
S 'alti Rodhuus' - hüt s Ortsmuseum

BevölkerigBearbeite

Bevölkerigsentwicklig
Johr 1850 1900 1910 1950 1970 1990 2000 2010
Iiwohner 1'435 1'733 2'200 2'644 3'356 3'538 3'997 4'406

D Befölkerig hät i früenere Johrhundert vorwigend vo da Landwertschaft gläbt. Ma hät Tier ghalta, g ackeret, am Hang Räba pfläagt und föra Winter im Waald gholzet. Wo geges Endi vom 18. Johrhundert d Schtickerei eri Hochblüeti ka hät, händ o z Balge viel Lüt davo künna provitiere. Hüt gits im Chligwärb und ir Induschtrii Arbet för d'Bewohner vo Balge. Viel aber gond usswärts gi schaffe.

Wia d Bevölkerig früener dänkt hät zaiget en Schpruch a da Fassade vom Huus a da Schtaigschtrooss 3; D'redlichkeit wead wohl am längsta gäalta - nia wead sy abgnützt, ma brucht sy säalta - Wänt nöd wärchascht by Räaga - und by Sunnaschy - gits wäadar Törgga no Ribil - und ko Truba und ko Wy

SehenswördigkaitaBearbeite

A gschichtsträchtigs Huus ischt s alti Rodhuus a dä Staigschtrooss, wo hüt s Ortsmuseum dinna ischt. As ischt uf da Lischta vo da Kulturgüater vo nazionaler Bedütig im Kanton San Galle.

Zmitzt i da Räba stoot oberhalb vom Dorf s Schloss Grüenestai (Grünenstein), uurschrünglich us em 13. Johrhundert, dä hütig Barockbou ischt 1871 baut wora.

 
Eichholz-Brunna mit em Relief 'Im Aichewald' - gschaffe vom Bildhauer Mädy Zünd

Uf em Gmaindsgebiat send 22 Brünna, wo under da Kontrolla vom Wasserwaart vor Gmaind stond. Allai 17 dävo send im Dorfchärd oder i dä umligenda Quartier und send mit Kunschtwärch vo verschidna Künschtler verschönneret wora.[2]

PersönlichkaitaBearbeite

  • Jakob Laurenz Sonderegger (1825-1896), Arzt und Politiker, erste Zentralpräsident vo de Schwizerische Ärzteschaft (hüt FMH)
  • Meinrad Zünd (* 5. Mai 1916; † 21. März 1998) au Mädy Zünd oder Mädy 13., Künschtler und Bildhauer

WeblinkBearbeite

  Commons: Balge – Sammlig vo Multimediadateie

FuessnooteBearbeite