En Bezirk i de Schwiiz, isch meischtens e Zwüschestuufe zwüsched de politische Gmeinde und em Kanton.
Im Gegesatz zu zentralistisch organisierte Schtaate isch i dr föderalistisch uufbaute Schwiiz dr Teilschtaat völlig frei in siinere interne Organisation. So gits au e Viilfalt a Organisationsschtrukture und Bezeichnige für d Ebeni zwüsched Kanton und Gmeind.

Inhaltsverzeichnis

Amt, Amtsbezirk, District und DistrettoBearbeite

Di meischte Kantön sind in Bezirk underteilt. Si werded au Amt, Amtsbezirk, Verwautigsregion, Verwautigskreis, Wahlchrais oder Chrais, bzw. District (Romandie) oder Distretto (Kanton Tessin und Italienisch-Bünde) gnännt.

Typischi Institutionä uf dä Ebeni vom Bezirk chönd je noch Kanton folgendi si:

  • S Bezirksgricht (die erschti grichtlichi Instanz)
  • Dä Statthalter und dä Bezirksrat (Uufsicht über d Gmeindä im Bezirk)

Dezue wird dä Bezirk au hüüfig verwändet, um örtlichi Abgränzige bi anderne Bereiche vorznäh, wobii dadebii d Uufteilig nach Bezirk nöd zwingänd isch, grad bi grössere Bezirk chan s au geh, dass ein Bezirk mehreri sönig Behörde hätt:

  • Staatsaawaltschaft
  • Notariat
  • Grundbuechamt
  • Schuelä
  • Polizei

Dr Bezirk dient i dr Regle lediglich dr Verwaltig und Grichtsorganisation. I de Kantön Graubünde und Schwyz sind degäge d Bezirke us historische Gründe eigeni Rechtssubjekt mit Schtüürhoheit und oft eigener Landsgmeind. Im Kanton Appezell Innerrhode widerum sind d Bezirke di underschti Verwaltigseinheit. En Bezirk isch deet s Äquivalent zunere politische Gmeind.

Verzicht uf Bezirke i folgende KantönBearbeite

Vo de 26 Kantön verzichted ganz uf d Bezirksebeni:

(je us eigene Gründe, seis us historische oder praktische, oder wil s Gebiet chliirüümig gnueg isch)
(d Funktion vo de Bezirke wird dur d Wahlchrais worgnoo, händ aber kai administrativi Ufgobe me)
  • Folgendi Kantön händ d Bezirk reduziert:
    • De Kanton Luzern kännt sid de neue Kantonsverfassig vom 2007 kai Bezirk me, hät aber uf de 1. Januar 2013 us de sächs ehemolige Ämter föif Wahlchreis gmacht.
    • Im Kanton Waadt isch d Reduktion vo 19 uf no 10 Bezirke beschlosse und uf de 1. Januar 2008 umgsetzt worde.
    • Im Kanton Bern sind die 26 Amtsbezirk uf de 1. Januar 2010 dur fümf Verwaltigsregione ersetzt worde, wo irersits i zä Verwaltigs-Chreis glideret sind.
    • Im Kanton Thurgau sind die acht bisherige Bezirk am 1. Januar 2011 dur fümf neu umschribeni abglöst worde.
  • Im Kanton Schwyz isch im 2006 d Abschaffig vo de Bezirke im Kantonsparlament diskutiert worde, vom Volk aber abgleent worde.

Lischte vo de Bezirke i dr Schwiiz nach KantönBearbeite

(Reihefolg vo de Kantön nach Artikel 1 vo dr schwiizerische Bundesverfassig.)[1]

Kanton ZüriBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Züri

Dr Kanton Züri isch i 12 Bezirk iitäilt, won gliich wien de Hauptort ghäisset:

Bezirk Iiwoner
(Dez. 2005)
Flechi
i km²
Hauptort BFS-Nr
Züri 343'157 91,88 Züri 0112
Affoltere 43'926 113,01 Affoltere am Albis 0101
Andelfinge 27'756 166,64 Andelfinge 0102
Büüli 117'845 185,19 Büüli 0103
Tielschtoorf 72'768 152,73 Tielschtoorf 0104
Dietike 74'415 60,06 Dietike 0111
Hiiwiil 80'565 179,53 Hiiwiil 0105
Horge 108'727 104,16 Horge 0106
Mäile 91'203 84,64 Mäile 0107
Pfäffike 52'110 163,55 Pfäffike 0108
Uschter 110'287 112,35 Uschter 0109
Wintertuur 141'382 251,25 Wintertuur 0110
Total (12) 1'264'141 1664,99

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Züri und Zürcher Ortsnäme.

Kanton BernBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Bärn

Dr Kanton Bern isch in 26 Amtsbezirk (frz.: district) gliideret:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Bärn

Kanton LozärnBearbeite

Dr Kanton Luzern isch tradizionell in 5 Ämter uufteilt, wo sit de Kantonsverfassig vo 2007 nu no en statistische Zwäck händ.

 
d Ämter vom Kanton Lozärn

Sit em Grichtsorganisazionsgsetz vo 2010 gits im Kanton 4 Grichtsbezirk, wo nu tailwys mit de Ämter überainstimmed.

Amt Iiwohner
(31. Dez. 2005)
Flächi
in km²
Hauptort BFS-Nr
Lozärn 163'127 259.92 Lozärn 0303
Äntlibuech 18'384 410.13 Schüpfheim 0301
Hofdere 62'661 183.95 Hofdere 0302
Sorsi 65'362 302.04 Sorsi 0304
Willisou 46'775 336.99 Willisou 0305
Total (5) 356'309 1493.03
 
d Wahlchreis vom Kanton Lozärn

Sit em 1. Januar 2013 isch de Kanton Luzern i 6 Wahlchreis uufdeilt.
Dodrbii isch s Amt Lozärn i Stadt ond Land uufdeilt ond Wohlhuuse vom Amt Sorsi zom Amt Äntlibuech omdeilt worde.

Wahlchreis Iiwohner
(31. Dez. 2011)
Flächi
i km²
Aazahl
Gmeinde
Äntlibuech 22'836 424.48 9
Hofdere 67'073 177.40 14
Lozärn-Land 96'625 187.67 17
Lozärn-Stadt 78'093 37.40 1
Sorsi 67'459 287.39 19
Willisou 49'880 337.47 23
Total (6) 381'966 1451.81 83

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Luzern

Kanton UriBearbeite

Dr Kanton Uri isch nöd in Bezirke underteilt.

Lueg au: Gemeinden des Kantons Uri

Kanton SchwyzBearbeite

De Kanton Schwyz unterteilt sich in 6 Bezirk,
wobi d Bezirk Einsidle, Chüsnacht und Gersau jewils nur us der gleichnamige Gemind bestönd:

 
d Bezirk vom Kanton Schwyz
Bezirk Iiwohner
(Dez. 2005)
Flächi
in km²
Hauptort BFS-Nr
Schwyz 49'361 506,4 Schwyz 0506
Einsidle 13'365 110,4 Einsidle 0501
Gersau 1972 23,7 Gersau 0502
Hööf 25'676 44,4 Wollerau 0503
Chüsnacht 11'639 36,2 Küssnacht SZ 0504
March 35'212 191,4 Lache 0505
Total (6) 137'225 912,5

D Abschaffig vo dr Bezirksebeni wird aktiv diskutiert und isch im November 2006 vors Volch bracht worde. Das Sachgschäft isch mit 59,56 % abgleht worde, d Bezirk bliibed also bis uf wiiters beschtaa. Zur Ziit schaffet e Kommission a dr Uusschaffig von ere neue Kantonsverfassig, mer isch gschpannt, was deet zue de Bezirk drin schtaa wird.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Schwyz

Kanton ObwaldeBearbeite

Dr Kanton Obwalde isch nöd in Bezirke underteilt.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Obwalde

Kanton NidwaldeBearbeite

Dr Kanton Nidwalde isch nöd in Bezirke underteilt.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Nidwalde

Kanton GlarusBearbeite

Dr Kanton Glarus isch nöd in Bezirke underteilt.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Glarus

Kanton ZugBearbeite

Dr Kanton Zug isch nöd in Bezirke underteilt.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Zug

Kanton FryburgBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Fryburg

Dr Kanton Frybùrg gliideret sich in 7 Bezirk:

Lueg au: Gmiine vom Kanton Frybùrg

Kanton SolothurnBearbeite

 
d Bezirke vom Kanton Solothurn

Dr Kanton Solothurn gliederet sich i 10 Bezirk wo in föif Amteie zämegfasst sind:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Solothurn

Kanton Basel-SchtadtBearbeite

Dr Kanton Basel-Schtadt isch nöd in Bezirk underteilt.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Basel-Schtadt

Kanton Basel-LandschaftBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Basel-Landschaft

Dr Kanton Basel-Landschaft isch in 5 Bezirke uufteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Basel-Landschaft

Kanton SchafuuseBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Schaffhuuse

Dr Kanton Schafuuse isch in sechs Bezirke underteilt. Bis in Juli 1999 häts au e Verwaltig i däne Bezirk geeh, sithär isch es nu no e geografischi Zueteilig:

Mer redt au vom obere Kantonsteil (Bezirk Schtei) und vom undere Kantonsteil (Gmeinde Rüedlinge und Buechberg) im Bezug uf dene ihri Laag am Rhy und ihrere geografische Trennig vom grösschte Teil vom Kanton Schaffhuuse (lueg d Charte).

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Schafuuse

Kanton Appezäll UsserrhodeBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Appezäll Usseroode bis 1994

Dr Kanton Appezäll Usseroode isch nöd i Bezirk underteilt.
Mängisch isch vo de "Bezirk"

Die sind aber 1995 offiziell abgschafft worde. De jewilig Begriff werd im Sinn vo Region aber hüt no öpe bruucht.

Lueg au: d Gmeinde vom Kanton Usserrhode

Kanton Appezäll InnerrhodeBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Appezäll Inneroode

Im Kanton Appezäll Innerrhode sind d Bezirk di underschti Verwaltigseinheit. Si entspreched demit de politische Gmeinde vo anderne Kantön. Innerrhode isch i 6 Bezirk uuftailt:

Oberegg gilt als üssere Landesteil, di übrige Bezirk zäme als innere Landesteil.

Lueg au: Bezirke vom Kanton Appezäll Innerrhode

Kanton SanggalleBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Sanggalle bis 2002
 
d Wahlchrais vom Kanton Sanggalle

Dr Kanton Sanggalle isch bis Endi 2002 i 14 Bezirk uufteilt gsii. Am 1. Januar 2003 sind die Bezirk dur 8 Wahlchraise abglöst worde.

Wahlchrais: (Iiwohner; Stand Endi 2011)

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Sanggalle

Früeneri Bezirk:

  • Alttoggeburg
  • Gaster
  • Gossau
  • Neutoggeburg
  • Oberrhintl
  • Obertoggeburg
  • Rorschach
  • Sanggalle
  • Sargans
  • See
  • Unterrhintl
  • Ondertoggeburg
  • Wärdebärg
  • Wil

Lueg au: Ehemaligi Bezirke vom Kanton mit de zueghörige Gmeinde

Kanton GraubündeBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Graubünde bis 2015
 
d Bezirk vom Kanton Graubünde bis 2000

Dr Kanton Graubünde isch in elf Regione iitailt, wo im Wesentliche de natürliche Landschaftsrüüm entspräched (bis zum 31. Dezember 2017 wirds zuesätzlich no vier Chreis gee).

Regione ab 2016:

Bis Endi 2015 sinds im Kanton elf Bezirk gsii, wo widerum in 39 Chrais underteilt gsii sind. Am 1. Januar 2001 händ sich d Bezirk Glenner und Vorderrhii vereinigt, dr Chrais Safie vom Bezirk Hainzebärg zum Bezirk Surselva gwäschlet, die reschtliche beide Chrais vom Bezirk Hainzebärg sind em Bezirk Hinterrhii aaglideret worde und dr Bezirk Val Müstair isch zum Bezirk Inn choo. Wa dänn wie folgt usgsee hät:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Graubünde

Kanton AargauBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Aargau

Dr Aargau isch in 11 Bezirke underteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Aargau

Kanton ThurgauBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Thurgau (sit 2011)

Dr Kanton Thurgau isch bis Endi 2010 i acht Bezirk iiteilt gsi. Es hät uf de 1. Januar 2011 en Huufe Änderige ge, was d Zueghörigkeit vo de Gmeinde zu de Bezirk aagoot. Grob chame säge, as d Bezirk Diessehofe und Steckbore zum Bezirk Frauefäld, de Bezirk Bischofszäll zum Bezirk Wiifälde choo isch (mit e paar Uusnaame natürli). Sit 2011 gids im Thurgau füüf Bezirk, dr Name vom Bezirk isch au dr Name vom Hauptort:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Thurgau

Kanton TessinBearbeite

 
d Bezirk (Distretto) vom Kanton Tessin

Dr Kanton Tessin (Repubblica e Cantone Ticino) isch in 8 Bezirke (distretti) iiteilt, die widerum in 38 Chreise (circoli):

Quelle: Decreto esecutivo concernente le Circoscrizioni dei Comuni, Circoli e Distretti del 25 giugno 1803

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Tessin

Kanton WaadtBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Waadt (Stand 2013)

Dr Kanton Waadt isch sit em 1. Januar 2008 i 10 Bezirk (franzöösisch districts) iiteilt. D Chreis, wos vorane gee hät, sind ufghobe worde. Wäge de Fusion vo de Gmeind Chanéaz mit anderne Gmeinde zur neue Gmeind Montanaire uf de 1. Jänner 2013 isch d Flächi vo de ehemolige Gmeind Chanéaz vom Bezirk Jura-Nord vaudois zum Bezirk Gros-de-Vaud gwächslet.

Bezirk Iiwohner
(31. Dezember 2015)
Flächi
in km²
Hauptort Aazahl
Gmeinde
Aigle 44'498 434,85 Aigle 15
Broye-Vully 41'811 264,98 Payerne 37
Gros-de-Vaud 42'945 230,83 Echallens 37
Jura-Nord vaudois 89'364 702,59 Yverdon-les-Bains 75
Lausanne 161'202 65,15 Lausanne 6
Lavaux-Oron 59'305 134,57 Bourg-en-Lavaux 18
Morges 80'095 372,96 Morges 62
Nyon 97'232 307,34 Nyon 47
Ouest lausannois 72'733 26,32 Renens 8
Riviera-Pays-d’Enhaut 84'222 282,88 Vevey 13
Total (10) 773'407 2'822,47 Lausanne 318
 
d Bezirk vom Kanton Waadt bis 2007

Dr Kanton Waadt isch vo 1803 bis 2007 in 19 Bezirk iiteilt gsii, wo sälber wider i Chreis underteilt gsi sind:

Quelle: Loi du 14 juin 1803 sur la division du canton en districts

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Waadt

Kanton WallisBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Wallis

Dr Kanton Wallis isch in 14 Bezirke iiteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Wallis

Kanton NeueburgBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Neueburg

Dr Kanton Neueburg isch in 6 Dischtrikt uufteilt, wo zu vier geographische Regione ghöred:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Neueburg

Kanton GämfBearbeite

Dr Kanton Gämf isch nöd in Bezirke underteilt.

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Gämf

Kanton JuraBearbeite

 
d Bezirk vom Kanton Jura

Dr Kanton Jura isch in 3 Bezirke iiteilt:

Lueg au: Gmeinde vom Kanton Jura

FuessnooteBearbeite

  1. Artikel 1 vo dr schwizerische Bundesverfassig, uf admin.ch
  Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Bezirk_(Schweiz)“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.