Hauptmenü ufmache
e Teil vom Dänkmool z Brachenreuthe

D Flugkatastrofe vo Überlinge am Bodesee am 1. Juli 2002 isch en Kollision von zwei Verchehrsflugzüüg gsii, wo 71 Todesopfer gforderet het, vor allem Chind us Ufa z Russland. Für der schwyzer Luftruum isch der Uufall e risiigi Katastrophe gsii.

Di beteiligte FlugzüügBearbeite

Di russischi Tubolew-Tu-154M isch es Flugzüüg vo der Bashkirian-Airlines gsi. Si het ds Kennzeiche AR-85816 treit. Es het 60 Passagier u 9 Besatzigsmitgliider an Bort gha.

D Tubolew isch vo nid weniger als 5 Pilote gfloge worde. Der Alexander Gross isch der Flugkapitän gsi. Är het bereits 12.000 Flugstunde absolviert gha. Näbe ihm isch der Murat Itkulow gsässe. Är het e höcher Rang gha als der Gross. Der Itkulow het i dere Nacht d Leischtige vom Flugkapitän bewärtet, drum isch är bi däm Flug Kopilot gsii. Uf em Sitz vor em Schubhebel isch der Flugnavigator ghöcklet u linggs hinder em Flugnavigator isch der Flugäschinör gsässe. Uf em Notsitz isch no e Kopilot mit gfloge. Är isch offiziell nid im Dienscht gsi. We aber e Notfallsituation ytroffe wär, hätte di andere Pilote syni Meinig berücksichtiget.[1] D Besatzig het vor em Start z Moskau e Pouse vo 24h gha.[1]

D Boeing 757-200 het em der DHL International Aviation Middle East ghört. D Boeing het ds Kennzeiche A9C-DHL treit. Der Kapitän vo däm Frachtflug isch der Paul Phillips gsi. Är isch us Grossbritanie cho u het scho syt em Jahr 1989 für d DHL gschaffet gha. So het är 10.000 Flugstunde bim glyche Undernäme chönne ufwyse. Insgesamt het är fasch 12.000 Flugstunde absolviert. Der Kopilot isch us Kanada cho u het Bernt Campioni gheisse. Er het weniger erfahrig als sy Käpten, insgesamt het är meh 6.600 Flugstunde absolviert. Beidi Pilote hei vor em Flug e Pouse vo 75h gha.[1]

Der verpassti Flug z MoskauBearbeite

D Reis nach Spanie für d Chind us Ufa het d UNESCO organisiert. Si hei di Chind mitgno wo di beschte Leischtige i der Schuel bracht hei. Z Moskau hei d Chind du ihre eigentlech Flug verpasst, da d Reisegselschaft se versehendlech a falsch Flughafe bracht het. Si sy du zwöi Täg z Moskau blybe, bis es anders Flugzüüg isch tscharteret gsi.[2]

Der UnfallBearbeite

De Nachtflug von ere russische Tupolew-Passagiermaschine (Bashkirian-Airlines-Flug 2937) vo Moskau uf Barcelona und dr glychzytig Flug vo emene Boeing-Frachtflugzüüg (DHL-Flug 611) vo Bergamo uf Brüssel händ müesse von der schwiizerische Flugüberwachig Swisscontrol navigiert werde. Die Firma isch churz vorher privatisiert worde und het dermit einigi Vorgäng wirtschaftlich gschtrafft. Um d Ziit vom Unfall ume isch s z. B. der Normalfall worde, dass nur ein Fluglotse d Kontrolle gha het, will s en Schwachverchehrs-Phase gsii isch; en zwöite Lotse het denn wie immer Pause gmacht.

Zuedem isch es Akut-Kollisions-Warnsyschtem vom Kontrollturm in der Unfall-Nacht wäge Revisions-Arbeite teilwiis usser Betriib gsii.

Wo sich die beide Flugzüüg mit hoche Reise-Gschwindigkeit im Bodesee-Ruum aagnöcheret händ, isch der betreffend Lotse noch mit en ere andere Maschine beschäftigt gsii und het wäge däm einigi Informatione verpasst, wo zun ere korrekte Navigation vo dene beide Maschine nötig gsii wäre. Er het denn der Tupolew en fählerhafti Sink-Aawiisig gäh, wo si in d Flugbahn vom Frachter ine brocht het. Die füf Pilote vo der Tupolew sind dere Awiisig gfolgt, obwohl si e Aawiisig zum Stiige von ihrem automatische Antikollisions-Syschtem (TCAS) an Bord übercho hei – so isch d Kollision in der Luft unvermiidbar gsii.

D Überrescht von de beide Maschine sind i dr Gägend vo Überlinge uf de Bode abegheit.

Bi Überlinge-Brachenreuthe isch sit 2004 es Dänkmool für d Opfer vom Uuglück.

D UnfallursachBearbeite

  • Da der Fluglotse Peter Nielsen mit ere andere Maschine beschäftiget isch gsi, wo unerwartet uf em Flughafe Fridlichshafe het welle Lande, het är d Awysige für d Staffelig vo de beide Flugzüüg z spät gä.
  • D Besatzig vo der Tupolew het uf e Lotse glost anstatt uf ds TCAS
  • D Regelwärch zum TCAS vo de unterschidelechste Stelle sy nid Einheitlech gsi u hei sech teilwys sogar wiidersproche.
  • I der Nacht het’s im Kontrollzäntrum vo der Flugüberwachig z Züri zwenig Lüt gha.
  • Ds Füehrigsmanagment het über Jahre akzeptiert, das ei Lotse i der Nacht beidi Radarschirme überwacht het, wärend däm der zwöiti Lotse Pouse gmacht het.

D Sach mit em TCASBearbeite

Bi der Yfüerig vom TCAS het me vergesse festzlege, was gilt, we der Lotse öppis anders seit, als ds TCAS. I der weschtleche Wält, het me de Pilote bybracht uf ds TCAS z lose u der Lotse i so mene Fall z ignoriere. I de andere Länder, so ou z Russland, het me de Pilote hingäge glehrt, i so mene Fall uf e Lotse z lose.

 
e TCAS-Azeig

Am 31. Januer 2001 sy sech z Japan zwöi Flüger vo der Japan-Airleins bi der Staffelig z naach cho. Es sy insgesamt 677 Pssagier an Bort gsi. Der Grund isch gsi, das der eint Pilot uf ds TCAS glosst het u der ander uf e Fluglotse. Nach däm „beinahe Zämestoss“ het me du Änderigsvorschleg zum TCAS gmacht. Underanderem het me gforderet das d Pilote lehre der Lotse i somene Fall z ignoriere. Me het aber ou gforderet, das ds TCAS e neui Funktion überchunnt, füre Fall, das der Pilot de Awysige vom TCAS nid folget. I so mene Fall würdi ds TCAS em andere Flugzüg e anderi Awysig erteile. Im Fall vo Überlinge, wo d Tupolew mit em Sinkflug wyter gmacht het, hätti d Boeing 757-200 vom TCAS d Awysig übercho z styge. D Verhinderig vom Vorfall z Überlinge dür die Funktion, isch als "wahrschinlech" ygstueft worde. Tragischerwys het sech di Internationali Luftfahrtorganisation (ICAO) ersch 18 Mönet später, also nach em Unglück vo Überlinge, mit dene Vorschläg usenand gsetzt.[1]

Hützutags wird de Pilote wältwyt bybracht, das me der Lotse söll ignoriere u uf ds TCAS lose, we underschidlechi Aawysige vorlige. Zuedäm het jedes TCAS jitz die vorgschlageni Zuesatzfunktion.

Der Mord am FluglotseBearbeite

Am 24. Februar 2004 isch der Peter Nielsen, wo i der Unfallnacht der zueständig Fluglotse isch gsi, vom Osseten Witali Kalojew, vor sym Huus z Chlote erstoche worde. Der Osseten Witali Kalojew, het bim Unglück z Überlinge d Frou u syner zwöi Chind verlohre.[3] Ds Obergricht vom Kanton Züri het der Täter wäge vorsätzlecher Tötig zu acht Jahr Haft verurteilt. Gäge ds Urteil isch e Nichtigkeitsbeschwärde ygreicht worde. Ds Kassationsgricht vom Kanton Züri het die Beschwärde teilwys guetgheisse. Ds Obergricht het du d Straf im Jahr 2007 uf füf Jahr u drei Mönet reduziert, wil der Kalojew e starch vermidereti Zuerächnigsfähigkeit het zuegeschribe übercho. Gäge das het d Staatsawaltschaft Beschwärde bim Bundesgricht ygleit.[4] Am 8. Novämber 2007 het ds Bundesgricht aber d Straf vo füf Jahr u drei Mönet bestätiget. Der Kalojew het zwöi Drittel vo syre Straf abgsässe u isch du us der Haft entla worde.[5]

Nach syre Haftentlassig isch der Witali Kalojew zrügg uf Russland gange. Dert isch är, vo hunderte vo Mitglider vo der Jugendorganisation Naschi, empfangen u gfyret worde.[6] Am 18. Januar 2008 isch är i der Republik Nordossetie zum stellverträtende Minischter für Bou u Archidektur ernennt worde.[7][8]

Umsetzig i Film, Theater u RadioBearbeite

D Kataschtrophe z Überlinge isch i der kanadische Fernsehserii Mayday-Alarm im Cockpit under em änglische Titel Deadly Crossrods u uf dütsch under em Titel Flugzeugkollision von Überlingen, verarbeitet worde. Der Flug vo de beide Flugzüg wird i nachegstellte Szene, Animatione u Interviews dargstellt und so wärde d Hindergründ u d Ermitlige belüchtet.

D Dokumentarfilmserii Sekunden vor dem Unglück het äbefalls d Katastrophe z Überlinge rekonstruiert. I däm Film üsseret sech der Witali Kalojew zu syne Motiv zum Mord am Fluglotse.

Der Spiilfilm Flug in die Nacht - Das Unglück von Überlingen vom Regisseurs Till Endemann us em Jahr 2009 beschäftiget sech mit em Unfall u de Nachwirkige bis zum Tod vom Fluglotse.

Ds Theaterstück Menschliches Versagen vom Schwyzer Dramatiker Lukas Hollinger behandlet d Kataschtrophe z Überlinge. Es isch im Stadttheater Konstanz urufgfüert worde. Vo däm Stück gits e Hörspiilfassig. Es isch e Produktion vom SRF u em SWR. D Regii het der Stephan Heilmann gfüert. Die Hörspiilfassig isch under de Finalischte vom Hörspiilprys vo de Chriegsblinde 2013 gsi.

Ds dütsche Filmdrame 10 Sekunden orientiert sech inhaltlech a der Kataschtrophe u der Tötig vom Fluglotse.

Der Hollywood-Film Vendetta - Alles was ihm blieb war Rache (Im Original: Aftermath) mit em Arnold Schwarzenegger i der Rolle vom troumatisierte Vater, het der Unfall i d USA verleit.

Di russischi Künschtleri Gulyas Galimullian het über das Ereigniss en Dokumäntarfilm dräjt mit em Titel The Flight to Paradise. Die dütschi Fassig heisst: Haus am See.

Im Jahr 2018 isch es russischs Filmdrama veröffendlecht worde mit em Titel Непрощенный. Es beschäftiget sech mit der verzwyflete Gschicht vom Witali Konstantinowitsch Kalojew u sym Rachemord am verantwortleche Floglotse.

WeblinkBearbeite

  Commons: Flugkatastrophe vo Überlinge – Sammlig vo Multimediadateie

QuelleBearbeite

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Untersuchungsbericht AX001-1-2/02 Mai 2004. (PDF) In: Untersuchungsbericht. Bundesstelle für Flugunfalluntersuchung, 19. Mai 2004, abgruefen am 15. September 2019.
  2. Film Mayday, Alarm im Cockpit: Zusammenstoss über dem Bodensee
  3. Wenn der Reporter wie ein Detektiv arbeitet Artikel uf abendblatt.de vom 23. November 2004
  4. Mildere Strafe für Fluglotsen-Mörder Artikel uf swissinfo.org vom 3. Juli 2007
  5. Der Russe Kalojew kommt frei Artikel i de NZZ vom 8. November 2007
  6. Fluglotsenmörder als Held gefeiert Artikel uf Spiegel Online vom 13. November 2007
  7. Nach Skyguide-Prozess: Fluglotsenmörder wird Vizeminister in Nordossetien Artikel uf t-online.de vom 18. Jänner 2008
  8. Sein ist die Rache Dossier uf Die Zeit vom 28. August 2008