S AG im Lemma isch s offiziell Chürzel vom Kanton Aargau und wird bruucht, zum Verwächslige mit Yträäg vom Name Hornussen vermyde, wo öppis anders meined.

Hornusse (amtlich Hornussen) esch en politischi Gemeind im Bezerk Laufenburg vom Kanton Aargau. Sie lit im obere Fricktal.

Hornusse
Wappe vo Hornusse
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Laufeburgw
BFS-Nr.: 4167i1f3f4
Poschtleitzahl: 5075
Koordinate: 647111 / 26136947.5013858.063898382Koordinate 47° 30′ 5″ N, 8° 3′ 50″ O; CH1903: 647111 / 261369
Höchi: 382 m ü. M.
Flächi: 7.27 km²
Iiwohner: 981 (31. Dezämber 2019)[1]
Website: www.hornussen.ch
Hornusse im Winter

Hornusse im Winter

Charte
DütschlandBaselbietKanton SoledurnBezirk AarauBezirk BadeBezirk BruggBezirk LenzburgBezirk RhiifäldeBezirk ZurzachEikeFrick AGGansigeGipf-OberfrickHerznachHornusseKaisteLaufeburgMettauertalMünchwileOberhof AGÖschgeSchwaderlochSisselnÜekeWittnau AGWölflinswilZeijeCharte vo Hornusse
Iber des Bild
w
Dialäkt: Aargauerdüütsch

BevölkerigBearbeite

Am 31. Dezämber 2005 händ 852 Menschen z Hornusse gläbt, de Osländerateil isch 12,8 Prozänt vo dr Bevölkerig gsi. Bi de Volkszählig 2000 send 54,5 % römisch-katholisch, 26,8 % reformiert und 5.6 % moslemisch orientiert gsi; 2,3 % gehörte andernä Glaubensrichtige ah. 91,3 % händ Düütsch als ihri Hauptsprache gnennt, 2,5 % Italienisch, 1,8 % Albanisch, 1,3 % Serbokroatisch, 0,9 % Französisch.

GschichtBearbeite

 
en Gränzstei vo 1733 zwüsche Hornusse und Böze

Di erscht urkundlich Erwähnig vo Hornusse isch us em Johr 1281, wo de Ort Hornescon gnennt worde-n-isch. S Dorf isch en Dinghof vom Frauchloschter z Säckinge gsi, d Landesherrschaft isch bi de Habsburger gläge. Wil d Bärner im 1460 de Bsitz vo de Schänkebärger übernoh hei, isch Hornusse ab da an de Gränze zum Bärner Aargau gläge.

Mit em ganze Fricktal hei d Habsburger Hornusse in de Folg vom Waldshueterchrieg im 1468i an d Burgunder verpfändet. Nach de Niderlag vo de Burgunder gäge d Eidgenosse in de Burgunderchrieg isch Hornusse ab em 1477 wider habsburgisch gsi. Ab em 1491, wo de Chaiser Maximilian I. sini Reichsreform duregführt het, het Hornusse zu Vorderöschtriich ghört, de gröschti Grundbsitzer isch aber nach wi vor s Frauechloschter z Säckinge gsi. Im 17. Johrhundert het Hornusse viel unter verschidnige Chrieg müesse lide: Es het vo 1612 bis 1614 en Buureufstand geh, vom 1633 bis ins 1638 het de Driissgjährig Chrieg au im Fricktal gwüetet und de Pfälzisch Erbfolgechrieg (1688-1697) het d Region ebefalls troffe. In de zeite Hälfti vom 18. Johrhundert isch d Strooss über de Bözbrg usbaut worde und wo im 1779 s letzschti Teilstück eröffnet worde-n-isch, het me di ganzi Strecki mit em Pferdefuhrwerch chönne befahre. Numme 18 Johr später isch s Fricktal es französischs Protektorat worde (Frieden von Campo Formio) und im zweite Koalitionschrieg isch d Front zwüsche de Franzose und de Öschtriicher z Hornusse gsi.

Am 20. Februar 1802 isch Hornusse z ere Gmeind im noi bildete Kanton Fricktal worde, wo im Auguscht 1802 en Teil vo de Helvetische Republik worde-n-isch. Sit em 19. März 1803 isch Hornusse eini vo de Gmeinde vom Kanton Aargau.

WirtschaftBearbeite

 
d Hauptstrooss dur Hornusse

Z Hornusse gets rund 200 Arbeitsplätz, defo 26 % ide Landwirtschaft, 43 % ide Industrie und 31 % im Dienstleistigssektor. Die meiste Erwerbstätige sind Wägpendler und schaffe i de grössere Gemeinde vom Fricktal oder ide Region Brugg.

FuessnoteBearbeite

  1. Kantonale Bevölkerungsstatistik 2019. Departement Finanzen und Ressourcen, Statistik Aargau, 30. März 2020, abgerufen am 2. April 2019.

WeblinkBearbeite

  Commons: Hornusse – Sammlig vo Multimediadateie