Hauptmenü ufmache

Vallis Poeninae isch de Latinisch Name vom Wallis gsii. Es isch vo vier keltische Völker biwont wore, de Nantuate, de Veragrer, de Seduner und de Uberer. Die letzte sind en Tailstamm vo de Lepontier gsii.

Inhaltsverzeichnis

GschichtBearbeite

 
Charte vom Wallis in dr Römerziit

De erst Versuech vo de Römer s Wallis z erobere, het de Julius Cäsar undernoo, well er de wichtig Pass öber de Gross St. Bernhard (lat. Summus Poeninus) het wöle kontrolliere. Er het im Herbst 57 v.Chr sin Feldherr Servius Galba losgschickt. Im Afang het de Erfolg ghaa, isch aber schlussendli vo de Veragrer und de Seduner vertribe wore.

S Tal isch denn im Joor 15 v.Chr. underem Chaiser Augustus i de Alpefeldzüg vom Drusus und Tiberius eroberet wore und is Römische Riich iglideret wore. Die vier Völker hend sich zumene Bund (quattuor civitates vallis Poeninae CIL 12,147; 23 n.Chr.) zämetue, wo zu de Verwaltigsainhait Raeti Vindelici vallis Poeninae ghört het. De Bund het offesichtlich im Ort Acaunum (hüt: St-Maurice) tagt, emene Grenzort vo de Nantuate zu de Veragrer.

De Chaiser Claudius (41–54) het im Joor 47 d Stroos öber de Gross Sankt Bernhard zur Riichsstroos uusbaue loo. Die vier Stämm het er zu aim zämegschlosse, de civitas Vallensis, und em s Latinische Recht (Ius Latii) vergee. As Vorort het er Octodurus (hüt: Martigny) bisitmmt und em s Martrecht ggee, worum de Ort au Forum Claudii Vallensium gnennt woren isch. Zudem isch s Wallis zäme mit em Piet vo de Ceutrone, wo am Chliine Sankt Bernhard gwont hend, zu de noije Provinz Alpes Graiae et Poeninae zämegschlosse wore. Spöter hend d Vallenses gär s Römische Börgerrecht vo de tribus Sergia öberchoo, doch isch nöd öberliferet wenn.

D Vallenser sind früe romanisiert wore und ainigi hend s gär in Senat gschafft. Noch de Christianisierig isch Octodurus Bischofssitz wore. De erst bikannti Bischof isch de Theodorus (um 380) gsii, wo im Wallis as Hailige Theodul vereert werd. Nochem Undergang vom Römische Riich isch s Wallis zum Burgunderriich cho und de Bischofssitz isch vo Octodurus uf Sedunum (hüt: Sittu) verlait wore.

WertschaftBearbeite

S Tal het vor alem vom Handel und Vercheer öber de Gross St. Bernhard und de Simplonpass glebt. E Zollstation isch bi Acaunum (hüt: St-Maurice) glege. Aigni hendwerchlichi Produkt sind nöd bsunders hochwertig gsii und hend nu wenig Verbraitig gfunde. Offesichtlich sind de Ackerbau und d Veehaltig zimli wichtig gsii, wered d Jagd im Hindergrund gstanden isch.

KultBearbeite

De wichtigst Kult isch de vom Poeninus gsii, wo ufem Pass vom Grosse St. Bernhard vereert woren isch. Im Ortsname Tarnaiae (hüt: Massongex) chönnt möglicherwiis de Name vom keltische Donnergott Taranis enthalte sii. Witteri bizügti keltischi Gotthaite sind de Sucellus, d Cantismerta und de Sedatus, nebet de römische Götter Jupiter, Mars und Merkur. Us Acaunum (hüt: St-Maurice) stammt e Bronzechopf vomene Stier mit drai Hörner und inere Quellgrotte bi Acaunum sind d Nymphe vereert wore. Im Rottedelta bi Pennelocus (hüt: Villeneuve) isch en Aichestatue gfunde wore, wo usem 1. Joorhundert v.Chr. stammt. Spöter sind orientalischi Kult is Wallis drunge, so vo de Magna Mater und em Mithras. Abem 4. Joorhundert het s Christetum fuess gfasst.

BüecherBearbeite

  • Ernst Howald, Ernst Meyer: Die Römische Schweiz, Zürich 1940.
  • Felix Müller, Geneviève Lüscher: Die Kelten in der Schweiz, Stuttgart 2004. ISBN 3-8062-1759-9