Hauptmenü ufmache

Europäischa Chàrta vu da Regionàl- oder Mìnderheitasprocha

ZielBearbeite

S Ziel vu dr Chàrta ìsch, d Regionàl- oder Mìnderheitasprocha z'unterstìtza.

Zu dana Sprocha gheera:[1]

Do gheera nìt derzüe:

ÌnhàltBearbeite

D Chàrta enthàltet 5 Hàuptteiler.

Teil I: Àllgemeina BestìmmungaBearbeite

S erschta Teil enthàltet a sehr breita Definition vum Thema. Do wìrd erklärt wella Àrt Sprocha fer d Unterstìtzung vorgsah sìn.

Teil II: Ziela un GrundsätzaBearbeite

S zweita Teil formuliart Zielsetzunga. D Stààta wo mìtmàcha, känna, fer a pààr Sprocha, a liichtera Unterstìtzung irìchta, numma mìt da Màßnàhma wo ìn dam zweita Teil vorgsah sìn.

Teil III: MàßnàhmaBearbeite

S drìtta Teil enthàltet a Katalog vu Màßnàhma ìn verschìedena Gebìeta: Bìldung, Racht, Verwàltung, Media, Kültür, Wìrtschàft. Fer àn dàs 3. Teil mìtz'màcha, müeß a Stààt mìndschens 35 vu da 98 Màßnàhma, wo dr Katalog vorschlààt, ìn Üswìrkung màcha.

Teil IV: Ààwandung vu dr ChàrtaBearbeite

S viarta Teil definiart d Berìchtspflìcht, fer d Stààta wo mìtmàcha.

Teil V: SchlussbestìmmungaBearbeite

S fìmfta Teil enthàltet Regel fer s Unterschriiwa un fer s Ikràfttratta.

Àktiona wo vu dr Chàrta verlàngt waraBearbeite

D Stààta wo d Chàrta unterschriiwa un ràtifiziara han Pflìchta:

  • d Regionàla- oder Mìnderheitasprocha àls Üsdruck vum kültürella Riichtunm z'erkenna;
  • s geogràphischa Gebìet vu jedera Regionàla- oder Mìnderheitasproch z'reschpektiara;
  • dia Sprocha z'färdra;
  • ìm äffentliga un ìm privàt Lawa a mìndliga un schrìftliga Verwandung vu dana Sprocha z'erliichtera un z'färdra;
  • geeingneta Bìldungsmìttel zu Verfiagung stella;
  • granzìwerschrìttender Hàndel z'färdra;
  • ìrgend a Unterschìed, Diskriminiarung, Üsgranzung, Beschrankung oder Bevorzugung, wo ìn da Regionàla- oder Mìnderheitasprocha kännta schàda, z'verbiata;
  • gegasittiga Verstandniss zwìscha àlla Sprochgruppa vum Lànd z'färdra.

Züestànd ìn da verschìedena LanderBearbeite

Europäische Chàrta vu da Regionàl- oder Mìnderheitasprocha: Stàtus vu dr Chàrta ìn da Stààta vum Europarot[2]
Stààt Unterschriiwung Ràtifikation Ikràftsetzung
Albanien  Albanie
  Andorra
  Armenie 11. Mai 2001 25. Jan. 2002 01. Mai 2002
Osterreich  Öschterriich 05. Nov. 1992 28. Juni 2001 01. Okt. 2001
  Aserbaidschan 21. Dez. 2001
  Belgie
Bosnien und Herzegowina  Bosnie un Herzegowina 07. Sep. 2005 21. Sep. 2010 01. Jan. 2011
  Bulgarie
Kroatien  Kroazie 05. Nov. 1997 05. Nov. 1997 01. Mär. 1998
Schweiz  Zypere 12. Nov. 1992 26. Aug. 2002 01. Dez. 2002
Tschechien  Tschechie 09. Nov. 2000 15. Nov. 2006 01. Mär. 2007
  Dänemark 05. Nov. 1992 08. Sep. 2000 01. Jan. 2001
  Eschtland
Finnland  Finnland 05. Nov. 1992 09. Nov. 1994 01. Mär. 1998
Frankreich  Frankriich 07. Mai 1999
  Georgie
Deutschland  Dytschland 05. Nov. 1992 16. Sep. 1998 01. Jan. 1999
Griechenland  Griecheland
  Ungarn 05. Nov. 1992 26. Apr. 1995 01. Mär. 1998
  Island 07. Mai 1999
  Irland
Italien  Italie 27. Juni 2000
  Lettland
  Liechteschtei 05. Nov. 1992 18. Nov. 1997 01. Mär. 1998
  Litaue
Luxemburg  Luxeburg 05. Nov. 1992 22. Juni 2005 01. Okt. 2005
  Malta 05. Nov. 1992
  Moldawie 11. Juli 2002
  Monaco
  Montenegro 22. Mär. 2005 15. Feb. 2006 06. Juni 2006
Niederlande  Niiderlande 05. Nov. 1992 02. Mai 1996 01. Mär. 1998
Norwegen  Norwege 05. Nov. 1992 10. Nov. 1993 01. Mär. 1998
Polen  Pole 12. Mai 2003 12. Feb. 2009 01. Juni 2009
Portugal  Portugal
  Rumänie 17. Juli 1995 29. Jan. 2008 01. Mai 2008
Russland  Russland 10. Mai 2001
  San Marino
Serbien  Serbie 22. Mär. 2005 15. Feb. 2006 01. Juni 2006
Slowakei  Slowakei 20. Feb. 2001 05. Sep. 2001 01. Jan. 2002
  Slowenie 03. Juli 1997 04. Okt. 2000 01. Jan. 2001
Spanien  Spanie 05. Nov. 1992 09. Apr. 2001 01. Aug. 2001
Schweden  Schwede 09. Feb. 2000 09. Feb. 2000 01. Juni 2000
Schweiz  Schwiz 08. Okt. 1993 23. Dez. 1997 01. Apr. 1998
Schweiz  Nordmazedonie 25. Juli 1996
Türkei  Türkei
  Ukraine 02. Mai 1996 19. Sep. 2005 01. Jan. 2006
Vereinigtes Konigreich  Vereinigts Königriich 02. Mär. 2000 27. Mär. 2001 01. Juli 2001

Dr Fàll vu teil LanderBearbeite

  • S Eeschtrich hàt folgenda Sprocha ànerkennt: Burgalàndkroatischa Sproch, Ungàrisch, Romani, Slowàkisch, Slowenisch, Tscheckisch un Ditsch.
  • S Ditschlànd hàt folgenda Sprocha ànerkennt: Nìederditsch, Dänisch, Oschtfriesisch (Sàterfriesich), Nordfriesisch, Romani, obersorbischa Sproch un nìedersorbischa Sproch.
  • S Frànkrìch hàt d Chàrta unterschrìewa, àm 28. Janner 2014 hàt d Assemblée Nationale ìhra Ràtifiziarung gwählt[3], àwer àm 27. Oktower 2015 hàt dr Sénat schliaßlig doch dergega gwählt[4]. (Noh dr frànzeescha Konstitution ìsch d frànzeescha Sproch d einzigschta wo àls Sproch vu dr Republik gìltet, àlso gìtt's a Konflikt zwìscha dr europäischa Chàrta un dr frànzeescha Konstitution.)
  • Itàlia hàt d Chàrta unterschrìewa, àwer nìt ràtifiziart.
  • D Schwitz hàt folgenda Sprocha ànerkennt: Italianisch, Rätoromanisch un Jenisch; und sid 2018 au s Frankoprovenzalisch.

Externa LinksBearbeite

ReferanzBearbeite