Hauptmenü ufmache
Stimmhafte glottale Frikativ
IPA-Nummere 147
IPA-Zeiche ɦ
IPA-Bildli Xsampa-hslash.png
Teuthonista
X-SAMPA h\
Kirshenbaum h<?>
Hörbiispiil?/i

De stimmhafti glottali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɦ].

Trotz dass de Luut als „stimmhafte glottale Frikativ“ bezeichnet wird, isch de Luut weder en richtige Frikativ, noch isch glottal als Artikulationsort e bsùnders träffendi Beschrybig, ùn er isch au nit stimmhaft. Foneetisch isch de Luut änder e Art stimmlose Vokal wie en Frikativ. Wyl de Luut aber fonologisch in de meischte Sprooche wie en Frikativ bhandlet wird, wird er meischt au eso bschriibe. In de meischte Sprooche isch er en Allophon vo /h/ zwüsche Vokal.

ArtikulationBearbeite

  • Es wird traditionel als en Frikativ bschriibe. Tatsächli wird in de meischte Sprooche aber niene im Muul e Engi bildet.
  • De Artikulationsort wird viilmool als glottal definiert. Tatsächli aber chönne d Artikulatore alli möglichi Positione yynee, ohni dass d Luutqualität sich duet verändre.
  • D Phonation isch „breathy voiced“ bzw. „gmurmlet“; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation ganz lycht.
  • Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
  • Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

VerbreitigBearbeite

Sprooch Wort IPA-Transkription Bedütig Bemerkig
Änglisch Australischs Änglisch[1] behind [bəˈɦɑe̯nd] ‚hinter‘ Allophon vo /h/ zwüsche stimmhafte Luut.[1][2]
Received Pronunciation[2] [bɪˈɦaɪ̯nd]
breits Südafrikanischs Änglisch hand [ˈɦɛn̪t̪] ‚Hand‘ Bi gwüssi Sprächer, ùn nùmme vor betonte Vokal.
Baskisch nordöschtlichi Dialäkt[3] hemen [ɦemen] ‚do‘ Cha au [h] sy.
Chinesisch Wu 閒話 [ɦɛɦʊ] ‚Sprooch‘
Dänisch[4] Mon det har regnet? [mɔ̽n d̥e̝ ɦɑ̈ ˈʁɑ̈jnð̩] ‚I froog mi, ob es grägnet het?‘ Hüüfige Allophon vo /h/ zwüsche Vokal.
Finnisch raha [rɑɦɑ] ‚Gäld‘ Allophon vo /h/ zwüsche stimmhafte Luut.
Hebräisch מַהֵר   [mäɦe̞r] ‚schnäll‘
Hindustani हूँ / ہوں [ɦu᷉] ‚(i) bin‘
Kalabari[5] hóín [ɦóĩ́] ‚Vorstellig‘
Koreanisch 여행 / yeohaeng [jʌɦεŋ] ‚Reis‘ Chùnt als Allophon vo /h/ zwüsche stimmhafte Luut vor.
Litauisch humoras [ˈɦʊmɔrɐs̪] ‚Humor‘ E hüüfigi Ussprooch näbe [ɣ].
Niiderländisch[6] haat [ɦaːt] ‚Hass‘
Polnisch Dialäkt vo Podhale hydrant [ˈɦɘ̟d̪rän̪t̪] ‚Hydrant‘ Wird in dänne Diakäkt vo eme [x] ùnterschiide, derwyyl im Standardpolnische nùmme de Luut /x/ vorchùnt.
Dialäkt vo Kresy
Portugiesisch Viili brasilianischi Dialäkt esse rapaz [ˈesi ɦaˈpajs] ‚de Jùngi‘ Ussprooch vùm Zäpfli-r.
Viili Sprächer hashi [ɦɐˈʃi] ‚Ässtäbli‘
Zum Deil im brasilianische Portugiesisch[7][8] dialects mesmo [ˈmeɦmu] ‚glych‘ Entspricht entweder eme [s] oder [ʃ] am Silbeänd in andre Dialäkt.
Dialäkt vo Ceará[9] gente [ˈɦẽ.t͡ʃi] ‚Lüt‘ In däm Dialäkt werde [ʒ], [v] ùn [z] zue [ɦ].
Panjabi ਹਵਾ [ɦə̀ʋä̌ː] ‚Lùft‘
Rumänisch siibebürgischi DialäktVorlage:Sfnp haină [ˈɦainə] ‚Mantel‘ Entspricht eme [h] im Standardrumänische.
Slowakisch hora   [ˈɦo̞ɾa] ‚Berg‘
Slowenisch Küschte-Dialäkt hora [ˈɦɔra] ‚Berg‘ Entspricht eme [ɡ] in andre Dialäkt.
Dialäkt vo Rovte
Tschechisch hora [ˈɦora] ‚Berg‘
Ukrainisch голос [ˈɦɔlɔs] ‚Stimm‘ Wird au als [ʕ] bschriibe..
Zulu ihhashi [iːˈɦaːʃi] ‚Ross‘

FuessnoteBearbeite

  1. 1,0 1,1 Cox & Fletcher (2017:159)
  2. 2,0 2,1 Roach (2004:241)
  3. Hualde & Ortiz de Urbina (2003:24)
  4. Grønnum, Nina (2005), Fonetik og fonologi, Almen og Dansk (3rd ed.), Copenhagen: Akademisk Forlag, ISBN 87-500-3865-6
  5. Harry (2003:113)
  6. Gussenhoven (1992:45)
  7. Pará Federal University – The pronunciation of /s/ and its variations across Bragança municipality's Portuguese
  8. Rio de Janeiro Federal University – The variation of post-vocallic /S/ in the speech of Petrópolis, Itaperuna and Paraty. Archiviert vom Original am 2017-12-15. Abgrüeft am 2018-05-28.
  9. A NEUTRALIZAÇÃO DOS FONEMAS / v – z - Z / NO FALAR DE FORTALEZA. profala.ufc.br. Archiviert vom Original am 3. März 2016. Abgrüeft am 23 April 2012.
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ ǃ˞
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  ʈʼ
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ θʼ ɬ’ ʃʼ ɕʼ χ’
Vibrante ʙ r ɽr ʀ t͡θʼ t͡sʼ t͡ɬʼ t͡ʃʼ ʈ͡ʂʼ c͡ʎ̝̥ʼ k͡xʼ k͡ʟ̝̊ʼ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ʍ w ɥ ɫ
lat. Frikativ ɬ ɮ co-artikulierti Plosiv  k͡p ɡ͡b ŋ͡m
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.