Uvulare Vibrant
IPA-Nummere 123
IPA-Zeiche ʀ
IPA-Bildli
Teuthonista
X-SAMPA R\
Kirshenbaum r"
Hörbiispiil/?

De uvular Vibrant isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo änder sälte isch. Im Alemannische ùn andre europäische Sprooche isch es ei Variante vùm Zäpfli-r. S Zeiche defür im Internationale Phonetische Alphabet isch [ʀ].

Artikulation

ändere

Verbreitig

ändere
Sprooch Wort IPA Bedütig Bemerkig
Alemannisch Markgräflerisch ergere   [ˈɛʀg̊əʀə] ‚ärgre‘ in dänne Dialäkt, wo e Zäpfli-r; in viile Dialäkt in freier Variation mit eme [ʁ̥], [ʁ̞] oder eme Zùngespitze-r.
Oberelsässisch grian   [g̊ʀiə̯n] ‚grien‘
Oberschwäbisch dr Ricka   [d̥əˈʀɪkɐ] ‚dr Rùgge‘
Afrikaans[1] rooi [ʀoːi̯] ‚root‘ Cha statt däm au en Frikativ [ʁ] sy.[1]
Änglisch südafrikanischs Änglisch vo de Cape Flats red [ʀɛd] ‚root‘ Ei mööglichi Ussprooch vùm /r/; cha au [ɹ], [ɹ̝], [ɾ] oder [r] sy.[2]
traditionelle Dialäkt vo Northumberland. Hüüfiger en [ʁ],[3] im sognannte „Northumbrian Burr“.
Änglisch vo Sierra Leone[3] Hüüfiger en [ʁ].[3]
Dütsch[4] rot [ʀoːt]/? ‚root‘ In freier Variation mit eme [ʁ], eme uvulare Approximant oder [r].
Französisch[5] rendez-vous   [ʀɑ̃devu] ‚rendezvous, Abmachig‘ Hüt hüüfiger en [ʁ] oder Approximant.
Neuhebräisch ירוק [jaˈʀok] ‚grien‘ Cha au en [ʁ] oder en Approximant sy.
Jiddisch Standard[6] בריק [bʀɪk] ‚Brùgg‘ Hüüfiger en Flap [ʀ̆]; cha au en alveolars [ɾ] oder [r] sy.
Katalanisch gwüssi nördlichi Dialäkt[7] rrer [koˈʀe] ‚seggle‘
Luxemburgisch Standard Rou [ʀəu̯] ‚Rueji‘ Allophon vo /ʀ/ vor Vokal; sältniger au en Frikativ [ʁ].[8]
ältri Sprecher Mauer [ˈmɑ̝ʊ̯əʀ] ‚Muur‘ Wird vo jüngre Sprecher als e Vokal [ə] oder [ɐ] ussgsproche.[8]
Niiderländisch[9] rood   [ʀo:t] ‚root‘ Di gnaui Ussprooch vùm /r/ isch in de verschidne Dialäkt sehr verschide.
Okzitanisch Languedokisch garric [ɡaʀi] ‚Eiche‘ Wird vo eme /r/ ùnterschide.
Provenzalisch parts [paʀ] ‚Deil‘
südlichi auvergnatischi Dialäkt garçon [ɡaʀˈsu] ‚Sohn‘
südöschtlichi limousinischi Dialäkt filh [fʲiʀ]
Portugiesisch Europäischs Portugiesisch[10] rarear [ʀəɾiˈaɾ] ‚sältener werde‘ Alternates with other uvular forms and the older alveolar trill.
Fluminense[11] mercado [me̞ʀˈkaðu] ‚Märt‘ Wird hüt änder vo frikative Ussprooche verdrängt. Am Silbeänd isch es in freier Variation mit [x], [χ], [ʁ], [ħ] ùn [h] vor stimmlose Luut.
Sulista[11] repolho [ʀe̞ˈpoʎ̟ʊ] ‚Chabbis‘ Cha au en [r] oder [h] sy
Romani mangi Dialäkt rom [ʀom] ‚Maa‘ E Allophon vo ältre retroflexe Luut, ùn wird wäge däm viilmool au als /ɽ/ transkribiert. In andre Dialäkt au en andre Luut.
Selkupisch nördlichi Dialäkt ӄаӄри [ˈqaʀlɪ̈] ‚Schlitte‘ Allophon vo /q/ vor Liquida
Lakota[12][13] ǧí [ʀí] ‚es isch bruun‘ Allophon vo /ʁ/ vor [i]
Schwedisch südlichi Dialäkt[14] räv [ʀɛːv] ‚Fùggs‘

Fuessnote

ändere
  1. 1,0 1,1 Donaldson (1993:15)
  2. Finn (2004:976)
  3. 3,0 3,1 3,2 Ladefoged & Maddieson (1996:236)
  4. Hall (1993:89)
  5. Grevisse & Goosse (2008:22–36)
  6. Kleine (2003:263)
  7. Wheeler (2005:24)
  8. 8,0 8,1 Gilles & Trouvain (2013:68)
  9. Verhoeven (2005:243 and 245)Verstraten & van de Velde (2001:52)
  10. Mateus & d'Andrade (2000:11)
  11. 11,0 11,1 Acoustic analysis of vibrants in Brazilian Portuguese (Memento vom 16. Juli 2017 im Internet Archive) Vorlage:Pt icon
  12. Rood & Taylor (1996)
  13. Lakota Language Consortium (2004). Lakota letters and sounds.
  14. Ladefoged & Maddieson (1996:225–226)
  Konsonante Lueg au: IPA, Vokale  
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalv. Retroflex Alveolopalatal Palatal Velar Uvular Pharyngal Epiglottal Glottal
Nasal m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ
Plosive p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ  Schnalzluut  ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ ǃ˞
Affrikat p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ ɟʝ kx ɡɣ ɢʁ  Implo­siv  ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Frikativ ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ɕ ʑ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ  Ejektiv  ʈʼ ʂʼ q͡χʼ
   Approximante    ʋ ɹ ɻ j ɰ θʼ ɬ’ ʃʼ ɕʼ χ’
Vibrante ʙ r ɽr ʀ t͡θʼ t͡sʼ t͡ɬʼ t͡ʃʼ ʈ͡ʂʼ c͡ʎ̝̥ʼ k͡xʼ k͡ʟ̝̊ʼ
Flap/Tap ѵ ɾ ɽ co-artikulierti Frikativ  ʍ w ɥ ɫ
lat. Frikativ ɬ ɮ co-artikulierti Plosiv  k͡p ɡ͡b ŋ͡m
lat. Approximante l ɭ ʎ ʟ
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.